Menu
Kontakt Ulubione Szukaj
Nie tylko kości i zęby... Rola wapnia w organizmie człowieka

Nie tylko kości i zęby... Rola wapnia w organizmie człowieka

Wapń jest jednym z najważniejszych składników mineralnych potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania całego organizmu. Postrzegany jest przede wszystkim jako podstawowy budulec kości i zębów. Tymczasem pierwiastek ten wpływa jeszcze na wiele innych procesów zachodzących w organizmie. Ponieważ jego niedobór może prowadzić do poważnych komplikacji, bardzo ważne jest, aby regularnie dostarczać odpowiednie jego ilości z pokarmem.

Proces przyswajalności

W organizmie człowieka znajduje się ok. 1,3 kg wapnia, co stanowi 1,5% masy ciała. Aż 99% tego pierwiastka jest zlokalizowane w kościach i zębach. Wchłanianie wapnia zachodzi w jelicie cienkim, przy czym stopień biodostępności uwarunkowany jest wieloma czynnikami. Dla prawidłowego funkcjonowania gospodarki wapniowej (wchłanianie określonych ilości i wydalanie nadmiaru) istotne znaczenie mają hormony:

  • kalcytonina (produkowana przez gruczoł tarczowy) – obniża stężenie wapnia w surowicy,
  • parathormon (produkowana przez przytarczyce) – podnosi stężenie wapnia we krwi.

Stopień absorbcji

Korzystnie na przyswajalność wapnia w jelicie cienkim wpływa witamina D, ale jednocześnie niezbędny jest magnez (jego stosunek względem wapnia powinien jednak wynosić 1:2) i bor, za sprawą których przyjmuje ona postać czynną. Absorbcję pierwiastka zmniejszają natomiast kwas fitynowy, kwas szczawiowy i błonnik. Samoistny spadek przyswajalności następuje po 60. roku życia, dlatego też w tym wieku zalecane jest większe spożycia wapnia – szczególnie w przypadku kobiet w związku z menopauzą i obniżeniem poziomu estrogenów.

Funkcje biochemiczne

Wapń ma bardzo duże znaczenie dla organizmu. Powszechnie znany jest jako budulec kości i zębów, jednak w równym stopniu jest składową naczyń krwionośnych. Ponadto kontroluje proces krzepnięcia krwi i bierze udział w regulacji hormonalnej. Pierwiastek ten jest niezbędny dla zachowania homeostazy, czyli równowagi wewnętrznej organizmu. Zapewnia odpowiednią przepuszczalność błon komórkowych, dzięki czemu możliwe jest zaopatrzenie komórek organizmu we wszystkie niezbędne substancje odżywcze. Na równi z magnezem utrzymuje prawidłową akcję serca, reguluje kurczliwość mięśni i przewodnictwo bodźców nerwowych.

Niedobory wapnia

W przypadku niedoboru wapnia (niedostatecznej ilości dostarczanej do organizmu) potrzebna jego ilość jest pobierana z kości, co prowadzi do utraty ich gęstości. W rezultacie stają się one porowate i kruche, czego konsekwencją może być zanik tkanki kostnej prowadzący do osteoporozy (wzrost podatności na złamania).

Jednak brak wapnia może objawiać się też na wiele innych sposobów, co wynika z funkcji jakie pełni w organizmie. Często dochodzi do zaburzenia krzepliwości krwi, o czym mogą świadczyć występujące na ciele sińce lub pojawiające się krwotoki. Pojawia się nadmierne zmęczenie, bezsenność, problemy z pamięcią, zawroty głowy i bolesność stawów. Występują zaburzenia rytmu serca, bolesne skurcze mięśni i drętwienie kończyn. W skrajnych przypadkach może dojść do napadu tężyczkowego, czyli tak silnego skurczu mięśni, że świadome ich rozluźnienie jest wręcz niemożliwe. Przy niedoborach wapnia wzrasta również ryzyko wystąpienia alergii i napadów astmy.