Menu
Kontakt Ulubione Szukaj
Probiotyki, które działają

Czym są bakterie probiotyczne?

Bakterie probiotyczne to korzystne dla zdrowia żywe mikroorganizmy – stanowiące naturalny element układu jelitowego. Termin probiotyczny odnosi się do ogromnej liczby mikroorganizmów. Ale ich działanie nie zależy od samej przynależności do gatunku, tylko od szczepu, który musi posiadać ściśle określone cechy genetyczne i fizjologiczne, takie jak wytwarzanie pewnych enzymów i białek. Podobnie jak jakość wina nie zależy tylko od jego rodzaju (np. Cabernet), ale przede wszystkim od winnicy i roku zbioru.

Probiotyki (po grecku „dla życia”) są obecnymi w żywności żywymi mikroorganizmami, które mają dobroczynny wpływ na florę bakteryjną jelit. Istnieją różne typy mikroorganizmów: grzyby, wirusy i bakterie. Probiotyki są bakteriami, przeważnie kwasu mlekowego.

Jelita i ich system odpornościowy

W jelitach występują tysiące rodzajów bakterii. Jest to bardzo złożone środowisko. Niektóre bakterie występują tam stale, inne są dostarczane z pożywieniem i tylko przechodzą przez system trawienny. Kiedy spożywamy żywność, trawimy składniki odżywcze, ale również mikroorganizmy, których część stanowią patogeny. Mikroflora jelitowa jest zbiorczą nazwą wszystkich mikroorganizmów obecnych w jelitach.

Organizm ludzki automatycznie wie jak chronić się przed patogenami. Tę rolę pełni system odpornościowy. System odpornościowy działa w całym organizmie, jednak jelita mają duże znaczenie. Jest to dość oczywiste zważywszy na wszystkie obecne tam mikroorganizmy.

Komórki biorące udział w funkcjach odpornościowych zwane są komórkami odpornościowymi. Ich zadaniem jest odróżnić organizmy patogenne od nieszkodliwych w jelitach. Komórki te pełnią dwie role:

  • Tworzą przeciwciała zapobiegające przyklejaniu się patogenów do ścian jelita.
  • Zapobiegają obronnej odpowiedzi organizmu na nieszkodliwe mikroorganizmy, na przykład bakterie normalnie występujące w jelitach lub składniki odżywcze (odpowiedź obronna przeciw składnikom odżywczym powoduje alergię).

Flora jelitowa

Naukowcy europejscy badali mikroflorę u niemowląt. Przed urodzeniem dziecko rozwija się w środowisku wolnym od drobnoustrojów: jego przewód pokarmowy jest również pozbawiony drobnoustrojów. Po urodzeniu następuje zasiedlanie jelit przez bakterie z zewnątrz; skład flory bakteryjnej stabilizuje się po około dwóch latach. Obecnie nie znamy wszystkich mikroorganizmów, które przemieszczając się przez układ pokarmowy kolonizują jelito we wczesnym okresie życia. Ludzki organizm wybiera bakterie, które zostaną tam na całe życie. Każdy z nas ma swoją własną kompozycję bakterii jelitowych.

Między mikroflorą, a systemem odpornościowym, występują ciągłe interakcje. Badania w tym zakresie pokazują, że mikroflora ma wiele funkcji i wszystkie one nie są jeszcze znane. Jednak naukowcy zaczynają wyjaśniać niektóre z nich, jak na przykład:

  • uczestnictwo w funkcji trawienia,
  • działanie na metabolizm cholesterolu,
  • przeciwdziałanie zasiedlaniu się szkodliwych mikroorganizmów,
  • regulacja odpowiedzi immunologicznej oraz wpływ na dojrzewanie systemu odpornościowego u dzieci
  • wpływ na tzw. oś jelitowo-mózgową i nerwową regulację hormonalną.

Kryteria probiotyków

Probiotyki są żywymi mikroorganizmami. Dostają się one do jelit razem z pokarmami, znane są też ich dobroczynne oddziaływania na bakterie rezydujące we florze jelitowej. Jest to niezbędne kryterium uznania organizmu za probiotyczny.

Wyróżniono ponad dwadzieścia kryteriów charakteryzujących te szczególne mikroorganizmy, które mają działanie probiotyczne. Środowisko badaczy zgadza się co do pięciu z nich:

  • pochodzenie ludzkie,
  • brak szkodliwości,
  • odporność na żółć,
  • zdolność do przeżycia procesów technologicznych i okresu przechowywania,
  • dowiedziony dobroczynny wpływ na zdrowie.

Potwierdzone działanie probiotyków

W świetle wszystkich badań będących obecnie w toku, niektóre bakterie kwasu mlekowego:

  • Redukują działanie niektórych chorobotwórczych mikroorganizmów.
  • Wzmagają odporność na infekcje (takie jak biegunka).
  • Wzmacniają siłę działania flory jelitowej przeciw niektórym reakcjom alergicznym.
  • Podnoszą jakość życia pacjentów cierpiących na zapalenie jelita grubego.

W zakresie wymienionych punktów rezultaty są bardzo zachęcające, jednak wymaga to dalszych badań. Obecnie ogólne poparcie zyskały niektóre oddziaływania:

  • wzmocnienie systemu odpornościowego,
  • redukcja działania patogenów w jelitach,
  • skrócenie czasu trwania biegunki wywołanej przez rotawirusy,
  • złagodzenie objawów nietolerancji laktozy.

Od czego zależy probiotyczne działanie bakterii kwasu mlekowego?

Rodzaj szczepu

Bakterie kwasu mlekowego są sklasyfikowane do rodzajów: LactobacillusBifidobacterium, potem do gatunków (np. Lactobacillus acidophilus) i na koniec do szczepów (zwykle oznaczonych skrótami lub numerami, np. DDS-1). Odkryte dobroczynne działanie probiotyków dotyczy tylko niektórych specyficznych typów bakterii. Nie można bowiem twierdzić, że wszystkie szczepy probiotyczne, czy nawet specyficzne gatunki mają taki sam wpływ na zdrowie.

Kategoria populacji

Biorąc pod uwagę fakt, że każdy z nas ma swoją własną konfigurację flory bakteryjnej, probiotyki niekoniecznie będą wykazywały te same oddziaływania u każdego członka populacji. W szczególności różnice dotyczyć będą różnych grup wiekowych. Z tego powodu niektóre bakterie wykazywały dobroczynne działanie jedynie na niemowlęta i małe dzieci. Jest to przypadek kiedy bakterie miały wpływ na czas trwania biegunki. Osoby starsze także są grupą docelową jeśli chodzi o probiotyki, ponieważ ich funkcje życiowe są generalnie osłabione. W toku jest europejski program badań nad dobroczynnym działaniem probiotyków na osoby starsze, poprzez odnawianie i wzmacnianie aktywności ich flory bakteryjnej.

Komfort trawienny

Zdrowe jelita zapewniają prawidłowe trawienie i bezproblemowe wypróżnianie. Jednakże, czasami nawet zdrowe jedzenie i sportowy styl życia nie wystarczają dla zachowania odpowiedniej czynności układu trawiennego. Nowoczesne warunki życia, pełnego stresu i nieregularności, przemysłowo przetworzona żywność z wieloma sztucznymi dodatkami oraz stosownie leków zakłóca regulację pracy przewodu pokarmowego. Dla zachowania równowagi flory jelitowej konieczne może być wtedy regularne stosowanie bakterii probiotycznych, zwykle bakterii kwasu mlekowego.

Szczególnie korzystne działanie wywierają jedynie bakterie pochodzenia ludzkiego: naturalnie zasiedlające nabłonek jelitowy i z nim współpracujące na zasadzie symbiozy.

Brak równowagi może prowadzić do dyskomfortu trawiennego

70% układu odpornościowego zlokalizowane jest w obrębie przewodu pokarmowego. Zdrowe bakterie probiotyczne zasiedlając jelita w ścisłej współpracy z komórkami układu odpornościowego w jelitach bronią nasz organizm przed niekorzystnymi, chorobotwórczymi bakteriami. Zrównoważona mikroflora poprawia również przyswajanie substancji odżywczych z jedzenia i potrafi wytwarzać wiele witamin.

Stosowanie odpowiednio dobranych i przebadanych bakterii probiotycznych może być dobrym rozwiązaniem dla poprawy komfortu codziennego życia. Najefektywniejsze są szczepy precyzyjnie określone metodami genetycznymi i biochemicznymi oraz przebadane klinicznie.