Menu
Kontakt Ulubione Szukaj
Zespół jelita drażliwego (IBS)

Zespół jelita drażliwego (z ang. IBS - Irritable Bowel Syndrome) jest jedną z najczęściej występujących i jednocześnie najmniej poznanych chorób układu trawiennego. Nadal nie poznano bowiem w pełni przyczyn wywołujących to schorzenie. Podejrzewa się, że za powstanie IBS odpowiedzialność ponoszą na przykład zmiany flory jelitowej (wynikające m. in. ze stosowania lodówek), powszechne stosowanie przetworzonej żywności (zawierającej wiele sztucznych substancji dodatkowych, tzw. „E”), a także dieta sprzyjająca stanom zapalnym (obfita w niezdrowe tłuszcze) oraz stres.
W walce z objawami IBS, oprócz leczenia farmakologicznego i psychoterapii, z powodzeniem stosowane są również mniej standardowe metody, dzięki którym chorzy mogą zachować pełną aktywność w życiu towarzyskim i zawodowym.
IBS uznawany jest za drugi z najczęstszych, zaraz po przeziębieniu, powodów zgłaszania się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Zespół jelita drażliwego często wpływa na jakość życia pacjentów bardziej niż tak uciążliwe choroby, jak migrena, astma, depresja lub cukrzyca.

Objawy

Podstawowymi objawami tego schorzenia, pojawiającymi się zwykle u osób pomiędzy 20 a 40 rokiem życia, są bóle brzucha połączone z zaburzeniami rytmu wypróżnień. Utrzymywanie się tych dolegliwości przez 3-4 miesiące jest podstawą do zdiagnozowania IBS, jeśli lekarz wykluczy inne tzw. somatyczne przyczyny tych objawów.

Bólom brzucha o zmiennym nasileniu i lokalizacji (najczęściej jednak dotyczących rejonu podbrzusza) towarzyszy biegunka, zaparcia lub naprzemienne występowanie biegunki i zaparcia (zależnie od typu IBS). Na ogół wypróżnienie przynosi chwilową ulgę, dolegliwości ustępują. Jednocześnie jednak chory często miewa irytujące wrażenie, iż było to wypróżnienie niepełne.
Zestaw objawów zespołu jelita drażliwego uzupełniają wzdęcia wywoływane nadmiarem gazów jelitowych, odczuwalne nawet mimo braku powiększenia obwodu brzucha, a także nudności, niekiedybóle krzyża, mięśni, stawów oraz częste oddawanie moczu i zaburzenia ginekologiczne. Towarzyszące temu dyskomfort i  lęk sprawiają, że pacjent cierpiący na IBS bywa mocno zdezorientowany i nie potrafi określić natury swoich dolegliwości, co może nawet prowadzić do depresji lub fobii społecznej (np. unikania sytuacji towarzyskich, podróży itp.).

Sposoby na ograniczenie dolegliwości

Lekarze diagnozujący u swoich pacjentów zespół jelita drażliwego skupiają się przede wszystkim na leczeniu farmakologicznym. Pozostałe metody bywają często z braku czasu pomijane, a są one równie istotne, jeśli nie istotniejsze. Metody te, czyli techniki relaksacyjne, zmiany dietetyczne oraz psychoterapia, są trudne, bowiem wymagają osobistego zaangażowania ze strony pacjenta oraz wiedzy, jak je stosować.

Techniki relaksacyjne

Wiele badań wskazuje na zależność pomiędzy stresem a zespołem jelita drażliwego – z tego powodu nie powinno dziwić, że ostatnio coraz częściej w przypadku IBS zaleca się naukę technik relaksacyjnych, takich jak techniki relaksacji mięśni (np. metoda Schultza czy Jacoba), joga i ćwiczenia oddechowe (oddychanie brzuszne). Dobre efekty przynosi też każdy łagodny wysiłek fizyczny, np. marszobiegi czy pływanie. Wiadomym jest, że u 1/3 chorych napięcie nerwowe znacząco nasila występowanie wszystkich objawów. Aby temu zapobiec, warto skorzystać z kursu metod relaksacji, kursu jogi lub warsztatu Mindfulness („uważności”). Można też zakupić płytę z nagraniem metody Schultza lub techniką Jacobsona. Nie od rzeczy jest też znalezienie dla siebie relaksującego hobby.

Zmiany w diecie

Lekarze zalecają przede wszystkim zmianę sposobu jedzenia: należy jeść spokojnie i powoli, małe posiłki rozłożone na 4-5 porcji w ciągu całego dnia. Przede wszystkim należy unikać żywności wysoko przetworzonej, a zwłaszcza produktów zawierającychduże ilości cukru i tłuszczu zwierzęcego oraz konserwantów i sztucznych dodatków. Zaleca się spożywanie co najmniej 2 litrów wody lub herbat ziołowych (napojów niesłodzonych) dziennie oraz ograniczenie kawy i herbaty do 3 filiżanek dziennie. 

Należy unikać spożywania jedzenia odgrzewanego lub gotowego (zapakowanego) bowiem zawiera ono skrobie w formie „opornej” na trawienie, co wzmaga fermentację w jelicie grubym. Z tego samego powodu warto spróbować ograniczyć jedzenie produktów pełnoziarnistych, takich jak chleb razowy, kasze pełnoziarniste, otręby; szczególnie jeśli w objawach przeważa biegunka i wzdęcia. Z kolei zaleca się wzbogacić codzienną dietę o płatki owsiane i siemię lniane, bowiem u niektórych osób produkty te ograniczają wzdęcia.

Z codziennego zestawu warzyw warto usunąć te, które sprzyjają powstawaniu gazów trawiennych, a więc cebulę, fasolę, brokuły, brukselkę, kapustę oraz czerwoną i zieloną paprykę. W przypadku owoców, należy ograniczyć je do ok. 250 g dziennie oraz zrezygnować z pomarańczy i mandarynek, których sok może mieć działanie drażniące. 
Zauważono, że korzystna w IBS jest dieta FODMAP - uboga w cukry proste, dwucukry i słodziki (np. sorbitol), bowiem cukry te sprzyjają fermentacji w jelitach. Więcej o tej diecie znajdziesz na stronie:  http://dieta.mp.pl/diety/diety_w_chorobach/show.html?id=111607. Korzystny wpływ ma z kolei spożycie kiszonek i produktów probiotycznych. Zaleca się stosowanie suplementów zawierających szczepy bakterii, przebadane klinicznie i specjalnie wyselekcjonowane do łagodzenia objawów IBS.

Warto również sprawdzić, czy nie występuje u nas nietolerancja laktozy lub glutenu, które mogą dawać podobne objawy. Najlepiej czasowo zastosować odpowiednią dietę eliminacyjną (przy pomocy dietetyka) lub wykonać odpowiednie testy (może je zlecić lekarz rodzinny). Niektórzy dietetycy zalecają również stosowanie większej ilości takich przypraw, jak bazylia, mięta, kurkuma, imbir i kminek, a odstawienie czarnego pieprzu oraz wzmacniaczy smaku (glutaminian sodu, kostki rosołowe). Należy jednak zaznaczyć, że działanie wymienionych przypraw zależy głównie od indywidualnych cech każdego organizmu.

Psychoterapia

W niektórych przypadkach lekarze zalecają stosowanie leków przeciwdepresyjnych jako skutecznego środka na IBS. Stwierdza się też znaczną skuteczność ukierunkowanej psychoterapii poznawczo-behawioralnej.

Najczęściej popełniane błędy przy IBS

Spróbuję sam

Jednym z najczęstszych błędów popełnianych przez osoby z IBS jest ignorowanie problemu oraz samodzielne szukanie przyczyny. Zwykle nie jest to łatwe, bowiem wymaga sporej wiedzy i dyscypliny. Zalecamy skierowanie się o pomoc wykwalifikowanego specjalisty dietetyka. Samo unikanie mleka lub glutenu zwykle nie jest pomocne w tym przypadku

Wezmę coś na żołądek

Kolejnym błędem jest nadużywanie stosowanych na własną rękę środków przeczyszczających lub przeciwdziałających biegunce. Jest to działanie doraźne, zwykle nie przynoszące efektu na dłużej. Tymczasem środki przeczyszczające lub silne leki przeciwbiegunkowe (np. loperamid) stosowane długotrwale mogą rozregulować pracę jelit.

Zdrowe pieczywo

Spożywanie chleba razowego i kasz pełnoziarnistych jest zwykle zalecane, ale niekoniecznie w przypadku jelit drażliwych, bowiem produkty te mogą powodować wzdęcia. Należy ustalić z lekarzem lub dietetykiem, jakie rodzaje błonnika należy spożywać w danym typie IBS.

Jeden kieliszek w sam raz na trawienie

Przyjmowanie różnego typu używek przez pacjentów cierpiących na IBS nasila występowanie niemal wszystkich objawów. Kofeina zawarta w kawie, herbacie i coli oraz nikotyna z papierosów pobudzają jelita, wywołuje zgagę oraz skurcze żołądka. Alkohol, w szczególności w połączeniu ze słodyczami, może nasilać fermentację i biegunkę.

Poprawa komfortu życia

Zespół jelita drażliwego jest uznawany za chorobę o dużym znaczeniu społecznym. Jego objawy są bardzo dokuczliwe i działają na chorych niezwykle deprymująco. Jednak podjęcie leczenia i stosowanie się do opisanych wyżej zasad postępowania daje dużą szansę na poprawę jakości życia. Przy odrobinie pracy nad sobą możliwie jest odzyskanie pełnej aktywności na każdej z płaszczyzn. IBS to problem, jednak problem ten można rozwiązać.